Phần 1: Top-Down Approach- Phương Pháp Tiếp Cận Kỹ Năng Nghe Tiếng Anh

Posted on Posted in Những kinh nhiệm quý báu của việc học tập của Lộc.

Sự so sánh giữa tiếng Việt và tiếng Anh

Sau hơn hai năm đi dạy, đúc kết từ kinh nhiệm dạy của mình và tham khảo từ các thầy cô nước ngoài. Thì Lộc có đúc kết ra được có hai cách tiếp cận trong việc học một ngôn ngữ. Bài này Lộc sẽ chú trọng vào kỹ năng Nghe ( Listening skills). Vì nó là kỹ năng khó học nhất đối với người Việt chúng ta.


Thứ nhất đó là phương pháp Top-Down và Bottom up. Ngoài ra sẽ có một vài cách tiếp cận khác, hãy theo nhưng phương pháp bạn thấy thích và hứng thú để theo( kỳ 4: Sự Thích Thú). Và ngoài ra bạn phải thử nhiều cách khác nhau ( kỳ 5: Sự kết hợp)

 

Trước khi vào hai phương pháp đó. Thì Lộc sẽ đề cập đến hai mảng kiến thức trong kỹ năng Nghe là:

 

Background Knowledge: Những topic quen thuộc mà mình biết trong thế giới này, nhưng những knowledge này ta được biết qua sách vở, báo chí, đài mạng, TV… từ nhỏ đến lớn biết đến. Nhưng chỉ là gói gọn trong một góc nhỏ kiến thức nào đó thôi. Vì lúc đó ta chỉ nghe tiếng Việt, và lấy thông tin bằng tiếng mẹ đẻ chúng ta. Cho nên nó đang còn hạn hẹp. Tiếng Anh là thứ ngôn ngữ mà toàn cầu đang dùng, vì vậy chúng ta cần bổ sung kiến thức hàng ngày bằng cách nghe đọc các tạp chí, TV thời sự bản tin nước ngoài bằng tiếng Anh. Lúc đó kiến thức ta sẽ rộng dần ra. Ta sẽ biết thêm nhiều kiến thức mới mẻ và lạ lẫm nhưng mà đầy sự hứng thú.

 

Background language: Những kiến thức liên quan đến từ vựng, ngữ pháp và âm học. Đối với chung ta, mặc dù bảng chữ cái chúng ta có dùng bảng chữ cái Latin, giống đến 80% bảng chứ cái tiếng Anh. Nhưng về mặt ngữ âm thì khác.

Ví dụ: Ngữ âm

1) Điểm Khác

  • Tiếng Anh: từ tiếng Anh là đa âm tiết, và có trọng âm, phát âm cuối và kế cuối. Có sự kết nối giữa từ này và từ kế tiếp. Có giọng điệu lên xuống và nghĩa từ đó thay đổi theo. Có sự nhấn từ quan trọng trong một câu, thường nhấn vào các con số, tên và từ mang nghĩa phụ đinh như "not".

 

  • Tiếng Việt: Từ chỉ có một âm tiết, và ta dùng hệ thống thanh dấu để tạo ra từ mớinghĩa mới. Giọng điệu người Việt khi nói sẽ có sự thay đổi theo vùng miền. Tiếng Việt thì không phát âm cuối và kế cuối. Và cũng như không có sự liên kết giữa các từ với nhau.

2)  Điểm Chung

Ngôn ngữ là do con người tạo ra, và mỗi người ở một vùng miền khác nhau thì sẽ có hệ thống phát âm hơi khác nhau. Đó gọi là accents. Điều này cũng tương tự với Tiếng Việt, khi mà có nhiều giọng vùng miền khác nhau, điều này đôi khi làm cho người nghe ở các vùng miền khác nhau giao tiếp khó khăn hơn. Điều này cũng tương tự với Tiếng Anh, nước Mỹ có có nhiều bang, và đều có các accents khác nhau như giọng vùng phía Bắc, Nam, và Đông Tây đều có sự khác nhau. Hay giữa những nước nói tiếng Anh cũng có accent khác nhau như giọng Úc, Anh, Mỹ, Canada, hay những nước tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai của họ thì lại có giọng như Singlish hay Vinglish…

 

Việc so sánh như thế này giúp cho chúng ta nhận ra rằng. Chúng ta là con người và mỗi con người có bộ não khác nhau, chúng ta không giống nhau chút nào cả. Việc so sánh sẽ giúp ta hiểu ra rằng, người Việt học tiếng Việt có những vấn đề này thì người Anh cũng có những vấn đề như thế đó.

 

Vậy ta cần phải làm gì: Ta cần nói tiếng Anh với no accent. Hay còn gọi là Accent Reduction. Hay có cách nói khác đó là người Việt học tiếng Anh, thì phải giảm cái accent của người Việt, chứ không nên tập trung vào học accent Mỹ hay accent của Anh hay Úc chẳng hạn. Điều này không cần thiết lắm. Nhưng nếu bạn thích học một accent Mỹ vì lý do yêu thích nào đó thì bạn hãy làm theo sở thích của mình nhé. Đó là điều cực kỳ quan trong, học những điều gì bạn cảm thấy thích thú, điều này sẽ được giải thích trong Kỳ 4: Sự Thích Thú của 10 kỳ dẫn đến sự thành công của một người học ngoại ngữ. Đón đọc tại www.DaoXuanLoc.com.

 

 

Top-Down Approach

Phương pháp Top-Down Approach

Vậy ta có phương pháp sau để nghe tốt:

  1. Phương pháp Top-Down.

Phương pháp này dành cho người lớn. Từ 16 tuổi trở lên, thực ra độ tuổi không quan trọng nhiều lắm, nhưng nó đóng góp phần trong quá trình hiểu các sự vật và sự việc đang xảy ra xung quanh chúng ta. Chẳng hạn có nhiều đứa mới hơn 16 tuổi đã khá là tinh thông các chủ đề trong cuộc sống như về khoa học, kinh tế xã hội, chính trị. Thậm chí còn vượt mặt các anh chị 30 tuổi. Thế thì không quan trọng lắm.

 

Vậy phương pháp Top- Down sự dụng trong học nghe là gì nào:

Top-Down appoach: Use what you already know

 

+ Là dùng những kiến thức và sự hiểu biết của mình sẵn có rồi cố gắng hiểu ra sự vật, sự việc hành động trong ngôn ngữ ta đang học, tiếng Anh. Đây chỉ là dùng những kiến thức ta có sẵn, những thứ ta đọc qua sách vở, tranh ảnh, tin tức thời sự hằng ngày. Và khi một người nước Anh nói về một chủ đề mà bạn khá quen thuộc, hay là chỉ mới gần đây biết đến thì lập tức bạn sẽ hiểu bài nói của họ trên 40%. Còn lại phụ thuộc vào khả năng ngôn ngữ của bạn (background language). Phương pháp này dùng background knowledge của bạn ( cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh bạn đã được nghe qua đọc qua hay tìm hiểu qua rồi)

 

Ta làm một ví dụ sau:

Giả sử bạn có kiến thức về lá cờ Mỹ, bạn biết về tượng nữ Thần Tự Do, lịch sử và ý nghĩa của nó qua sách vở. Rồi một người Mỹ nào đó mô tả về lá cờ, thì bạn sẽ biết anh ấy sẽ nói gì đúng không nào? Anh ấy sẽ nói về ý nghĩa và nguồn gốc các ngôn sao và vì sao lá cờ đó có các vạch đỏ hay trắng. Hay là nói về tượng nữ thần, bạn biết thông số chiều cao, cân nặng của tượng, ý nghĩa của tượng đối với người dân Mỹ như thế nào. Thì bạn sẽ hiểu các bạn nước Mỹ đang nói và sẽ nói cái tượng đó. Phải không nào?  

Do vậy có hai bạn cùng có sự hiểu biết về nước lá cờ và tượng. Nhưng một bạn có khả năng từ vựng, ngữ âm, hay ngữ pháp tốt hơn bạn còn lại. Thì khả năng nghe của bạn sẽ hơn bạn kia. Vậy khả năng nghe hiệu của một người phụ thuộc vào hai mảng

  1. Khả năng hiểu biết (explicit knowledge= backgound knowlege= facts, events, definition….)
  2. Khả năng ngôn ngữ (implicit knowledge= building skills= background language)

 

Người nghe phải biết cách điều phối thời gian học ở các mảng này cho phù hợp.

Hiện tại những người đang học (người lớn từ 16 tuổi trở lên)  tiếng Anh hiện tại đang tập trung vào quá nhiều vào khả năng hiểu biết (explicit knowlege) quá nhiều, nhưng lại quên tập trung vào khả năng ngôn ngữ (implicit knowledge). Người học cảm thấy khó khăn khi nói một câu hoàn  chỉnh, thay vào đó họ tập trung vào nói từng từ. Trong khi đó trẻ em lại tập trung về ngôn ngữ nhiều hơn, nó hấp thụ dễ dàng, rồi nó lớn lên thì nó sẽ có explicit knowledge.

 

Vậy thì cần phải bồi đắp ngôn ngữ implicit kowledge( background language= building skills) nhiều vào thì người lớn khi học tiếng Anh sẽ tiến bộ hơn nhiều. Tiết lộ cho bí mật, người lớn có lợi thế hơn trẻ em khi học một ngôn ngữ đó nhé. Cứ để cho trẻ nhỏ chơi, đến lớn cho nó học cũng không sao, đây là giải pháp cho bố mẹ muốn cho con học ngoại ngữ sớm mà có gánh nặng tài chính nhé. Đừng lo nhé. Lộc sẽ giải thích rõ ở các bài post tiếp theo trong series “ Kinh nhiệm học và giảng dạy tiếng Anh của Lộc” trên www.DaoXuanLoc.com. Mỗi tuần sẽ có 1-2 bài viết chất lượng đó!!!. Đón đọc nhé mọi người.

 

Vậy Top-Down Appoach chỉ có thể học ngoài lớp học là thuận lợi nhất. Vậy phương pháp nào phù hợp cho trong lớp học giảng dạy đây. Đó là phương pháp Bottom-up. Đón đọc phần tiếp theo.

 

 

Thân Ái

 

Xuân Lộc

 

Follow me

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *